Er zijn veel argumenten waarom zonnepanelen boven parkeerterreinen een goed idee zijn, zegt Otto Hettinga, coördinator grootschalige opwek bij de RES Regio Utrecht. ‘Je benut loze ruimte waar je anders niks mee doet. Je wekt duurzame stroom op, waarmee je direct elektrische auto’s kunt opladen. En onder de met panelen bedekte overkapping blijven de geparkeerde auto’s koel en droog.’ Louter voordelen, zou je zeggen. Toch komen solar carports nog niet bij bosjes van de grond. Reden: financieel kan het vaak niet uit. ‘Het lukt doorgaans alleen met subsidie’, zegt Otto. ‘Het bouwen van de constructie waar de panelen op liggen maakt een solar carport meestal meer dan twee keer zo duur als zonnepanelen op een dak. Als je de opgewekte stroom aan het net levert, wat door netcongestie toch al lastig is, heb je ook nog een kostbare netaansluiting en transportkabels nodig.’
Stroom voor afnemer in de buurt
Maar hoe zit dat als er in de buurt van de solar carport een afnemer is die de zonnestroom rechtstreeks kan gebruiken op het moment dat die wordt opgewekt? RES Regio Utrecht besloot, met subsidie van de provincie, te onderzoeken of solar carports dan wél haalbaar zijn. ‘Je maakt in dat geval geen gebruik van het elektriciteitsnet, wat de kosten drukt en waarmee je bovendien netcongestie omzeilt’, zegt Otto. ‘Wordt het dan aantrekkelijker om solar carports te ontwikkelen, en zo ja, onder welke voorwaarden?’ De RES-regio bepaalde aan welke criteria een mogelijke locatie voor een solar carport voor het onderzoek moest voldoen – waaronder een potentiële afnemer van de stroom in de buurt - en vroeg gemeenten in de RES Regio Utrecht of ze interesse hadden om mee te doen.
Matchen vraag naar en aanbod van stroom?
Verschillende gemeenten hadden belangstelling, vertelt Derko Budding, aanjager energietransitie bij de provincie. ‘Een aantal gemeenten kwam met concrete locaties om de haalbaarheid van een solar carport te onderzoeken. Het ging dan om een parkeerplaats op grond die in eigendom is van de gemeente, met bijvoorbeeld een zwembad, een school of een supermarkt in de buurt, die de opgewekte stroom kan afnemen.’ In de eerste fase van het onderzoek – uitgevoerd door Antea Group – is voor dertien locaties gekeken naar de energetische haalbaarheid: wat zou de solar carport aan stroom kunnen opleveren en heeft de potentiële afnemer interesse in die stroom? Een aantal locaties viel in die fase af. ‘Meestal omdat de stroomvraag van de afnemer niet voldoende matchte met het aanbod van de solar carport’, zegt Derko.
Op de zeven overgebleven locaties is, onder andere aan de hand van interviews met de betrokken gemeente en de afnemer van de stroom, een businesscasemodel gemaakt. ‘We zijn daarbij begonnen met een nulscenario’, legt Derko uit. ‘Welk stroomtarief betaalt de afnemer, hoeveel stroom kan de solar carport opwekken en in hoeveel jaar kun je de solar carport terugverdienen?’ Op drie van de zeven locaties zou dat niet lukken binnen vijfentwintig jaar, wat ongeveer gelijk staat aan de levensduur van de zonnepanelen. Derko: ‘Daarop hebben we gekeken wat er gebeurt als je het nulscenario optimaliseert, door bijvoorbeeld laadpalen of een batterij bij de solar carport te plaatsen. Verbetert dat de businesscase?’
Hoge stroomprijs en passend verbruik
Dat laatste bleek inderdaad het geval, aldus Derko. ‘Uit ons onderzoek blijkt dat er vijf kritische succesfactoren zijn die bepalen of een solar carport haalbaar is. De eerste heeft te maken met het tarief dat de afnemers nu voor hun stroom betalen. Hoe hoger het tarief, hoe aantrekkelijker de businesscase. Het omslagpunt ligt bij een prijs van 15 à 16 cent per kilowattuur inclusief belastingen.’ De tweede factor gaat over de hoeveelheid stroom die de afnemer verbruikt en op welke momenten. ‘Een kantoor dat in het weekend dicht is, is minder aantrekkelijk’, verduidelijkt Otto. ‘Want dan kun je de zonnestroom op die dagen niet kwijt en moet je de zonnepanelen afschakelen. Een zwembad, of een winkel met airco die zeven dagen per week overdag open is, is ook interessanter dan een sporthal die alleen ’s avonds wordt gebruikt.’
Wat vergroot de haalbaarheid van een solar carport?
1. Stroomprijs afnemer van minimaal 15 cent
2. Veel direct stroomverbruik door de afnemer
3. Parkeerplaats met minimaal 32 plekken vlak bij de afnemer
4. Koppelen van laadpalen
5. Maatschappelijke investeerder (coöperatie of overheid)
Grote parkeerplaats, laadpalen en maatschappelijke investeerder
Ten derde geldt: hoe groter de parkeerplaats, hoe sterker de businesscase van de carport. ‘Het minimum is ongeveer tweeëndertig parkeerplekken’, zegt Derko. ‘Daaronder is het niet lonend. Voorwaarde is overigens wel dat de afstand tot de afnemer van de stroom niet te groot moet zijn, het liefst binnen honderd meter. Hoe groter de afstand, hoe meer voorzieningen nodig zijn, zoals een extra transformator en meer kabels. Met als gevolg hogere kosten en een slechtere businesscase.’ De al genoemde optimalisering met laadpalen is de vierde kritische succesfactor. ‘Het koppelen van laadpalen aan de solar carport verbetert de financiële haalbaarheid altijd’, aldus Derko. ‘En de vraag naar laadpalen zal de komende jaren groeien, dus dat biedt zeker kansen op elke publieke parkeerplaats.’
Ten slotte maakt het uit wie investeert in de solar carport. ‘Vaak doet de gemeente dat niet zelf, maar gebeurt dat door een commerciële aanbieder of een energiecoöperatie’, zegt Otto. ‘Commerciële partijen willen doorgaans een kortere terugverdientijd, wat de businesscase niet aantrekkelijk maakt. Energiecoöperaties of gemeenten nemen met een lager rendement genoegen. Zij investeren ook vanwege maatschappelijke waarden als verduurzaming en klimaatadaptatie. Dat kan de haalbaarheid van de solar carport vergroten.’
Laat niet alles aan de markt over
Het onderzoek is recent afgerond. Verschillende gemeenten zetten een volgende stap met de onderzochte locaties, bijvoorbeeld in Stichtse Vecht en Zeist. Ook de gemeente De Ronde Venen is bezig met een voorstel om de solar carport op te nemen in de bredere verduurzaming van het zwembad. Derko en Otto benadrukken dat de resultaten van hun onderzoek breder toepasbaar zijn. Ze hopen dat ook andere regio’s en gemeenten aan de slag gaan met stimulering en realisatie van solar carports. Kijk daarbij verder dan alleen de financiële haalbaarheid, adviseren zij. ‘Solar carports hebben een grote maatschappelijke waarde’, zegt Otto. ‘Laat daarom niet alles aan de markt over, maar investeer als gemeente ook zelf in solar carports door ze in je toekomstige ontwikkelingen mee te nemen en er budget voor te reserveren. Of neem als gemeente de dakconstructie voor je rekening. Solar carports kunnen een belangrijk onderdeel zijn van het meer decentrale energiesysteem van de toekomst. Je kunt ze koppelen aan energiegemeenschappen en lokaal eigendom. Wees creatief en vraag je als gemeente af of iets wat zo’n grote maatschappelijke meerwaarde heeft, wel een businesscase moet hebben.’ Derko: ‘Een lantaarnpaal of straatmeubilair heeft toch ook geen terugverdientijd?’
Meer informatie
Algemene informatie over solar carports
Resultaten onderzoek haalbaarheid solar carports regio Utrecht
Uitvoeringverordening subsidie Energietransitie provincie Utrecht(opent in een nieuw venster)
Contactpersonen
Derko Budding, aanjager energietransitie bij de provincie Utrecht, e-mail
Otto Hettinga, coördinator grootschalige opwek bij de RES Regio Utrecht, e-mail